تبلیغات
پرتو ولایت - تشیّع و اشعریان

 

پرتو ولایت


تشیّع و اشعریان   ( مقالات ) ,

موسی بن عبد الله، فرزند عبد الله بن سعد - از سران مهاجران اشعری به قم - نخستین كسی است كه شروع به اظهار مذهب شیعه، در قم نمود و پس از او، دیگران از اهل قم بدو اقتدا نموده، این مذهب را آشكار نمودند. حسن بن محمد و ابو الفداء بدین موضوع اشاره نموده اند.(1)

حموی می گوید: وی تشیّع را به اهل قم انتقال داده است؛(2) ولی با عنایت به سخنان آن دو مؤلف و نیز این كه این خاندان در كوفه نیز صبغه شیعی داشتند، می توان به صحّت قول نویسندگان تاریخ قم و تقویم البلدان ابوالفداء پی برد.

اظهار تشیّع، به حدّی رسید كه قاضی نور الله انتساب به قم را از قوی ترین ادله صحّت عقیده می داند و می نویسد: قمی جز شیعه نباشد!(3)


بسیاری از كسانی كه كتاب های مسالك و ممالك نوشته اند و یا در كتاب هایشان نامی از قم برده اند به شیعه بودن اهالی آن اشاره نموده اند؛ مانند: ابن حوقل(4)، مؤلف حدود العالم(5)، سمعانی(6)، خواجه نظام الملك(7)، حموی(8)، قزوینی(9)، بغدادی(10) و ابن بطوطه(11) حتّی، ابن حوقل می گوید: تمامی اهل قم شیعه و بیشترشان عرب می باشند.

اشعریان، اصحاب ائمهعلیهم السلام بودند. بنابر نقل حسن بن محمد، بیش از 100 تن از آنان از اصحاب ائمه علیهم السلام بودند و تنها 12 تن از فرزندان عبدالله بن سعد از اصحاب حضرت صادق علیه السلام بوده اند.(12) در این نوشتار، در بحث رجال سعی شده است راویان اشعری كه از پیامبر صلی الله علیه وآله یا ائمهعلیهم السلام روایت نموده اند و از اصحاب آنان هستند، مورد بحث و بررسی قرار گیرند؛ لذا كلام در این مورد به بخش رجال سپرده می شود.

سخنان ائمهعلیهم السلام در مورد این خاندان و برخی از آنان مانند زكریا بن آدم، زكریا بن ادریس، عیسی ابن عبد الله و عمران بن عبد الله،، از بهترین دلایل بر صحت عقیده آنان می باشد.حضرت امام صادق علیه السلام، عمران بن عبدالله را نجیبی از خاندانی نجیب و عیسی بن عبدالله را از اهل البیت علیهم السلام معرفی می نمایند.



جز مواردی كه گذشت، برخی حوادث تاریخی نیز بر تشیّع قمیون دلالت دارد؛ برای نمونه، قمیون امیران و والیان حكومت را به شهر راه نمی دادند و در سال 296 ه . ق.(13) حسین بن حمدانِ(14) شیعی مذهب از سوی حكومت برای تصدی مقام والی قم به این شهر آمد. مردم با هدایا به استقبال او آمدند و گفتند: «ما به حكومت غیر مذهب خود راضی نبودیم و الحال كه تو آمدی بالطوع والرغبة، امتثال حكم تو می كنیم.(15) و مردم قم مال فراوانی به صورت خراج به وی پرداخت نمودند.(16)



در سال 345 ه . ق. اصفهانی ها و قمی ها به علت اختلافات مذهبی، با هم به نبرد پرداختند و عده ای كشته شدند و اموال تجّار قمی غارت گشت. ابن اثیر، علت این امر را سبّ برخی از صحابه توسط یك فرد قمی می داند.(17)



همچنین داستان هایی كه در كتب گوناگون درباره تعصّب قمی ها در مذهب نقل شده، گواهی بر مذهب اهل قم و تشیّع آنان دارد. برخی از این داستان ها را علامه قاضی نور الله در مجالس المؤمنین گرد آورده است.(18)



تشیّع در بلاد جبل



علاوه بر شهر قم كه به تشیّع معروف بود، در دیگر بلاد جبل نیز آثاری از تشیّع به چشم می خورد كه به آن ها اشاره می كنیم:



1. آوه(19)



این شهر در دو فرسخی ساوه قرار دارد. برخلاف مردم ساوه كه سُنّی شافعی مذهب بودند، اهالی آوه، شیعه امامی بودند. همیشه بین آوه و ساوه بر سر مذهب، جنگ واقع می شد. حموی می گوید: این نزاع ها تا تخریب این دو شهر در سال 617 ه . ق. به دست مغول ادامه داشت.(20) قاضی ابونصر المیمندی در همین مورد سروده است:



و قائلة اتبغض اهل آبه و هم اعلام نظم و الكتابة

فقلت: الیك عنی انّ مثلی یعادی كل من عادی الصحابة(21)



زیارتگاه های امام زاده عبد الله موسی، فضل و سلیمان - از فرزندان امام موسی كاظم علیه السلام - در آوه قرار دارد.(22)



2. ری



حموی می نویسد: اهل ری، سنّی مذهب بودند؛ ولی در دوران خلافت معتمد، در سال 275 ه . ق.، احمد بن الحسن الماردانی كه پیشتر در خدمت كوتكین بن ساتكین التركی بود، بر آن شهر چیره شد و تشیّع را در آن شهر آشكار نمود. وی به مردم اكرام كرد و مردم نیز با نگارش كتاب هایی، خود را به وی نزدیك می نمودند؛ مانند عبد الرحمن بن ابی حاتم كه كتابی در فضایل اهل البیت علیهم السلام نگاشت.



مردم ری در حدود اوایل قرن هفتم هجری قمری به سه دسته تقسیم شدند: شیعه، شافعیه و حنفیه. بیشتر مردم ری را شیعیان تشكیل می دادند و حنفی ها بیش از شافعی ها بودند. ابتدا، شیعیان با اهل سنّت درگیر و سنّی ها پیروز شدند. آن گاه دو گروه سنّی با هم درگیر شدند و شافعی ها با وجود كمی عددشان، پیروز شدند و شهر به ویرانه ای مبدل گشت.(23)



3. كاشان



قزوینی، مردم كاشان را شیعه امامی غالی می داند؛ ولی حموی لفظ غالی را در مورد آنان به كار نمی برد.(24) مردم كاشان به بغض نسبت به عمر مشهورند. قاضی نور الله داستانی در این مورد نقل كرده است كه در اشعار برخی شاعران چون ملاحیرتی و مولوی بدان اشاره شده است.(25) ملاحیرتی می گوید:



خوارم اندر ولایت قزوین چون عمر در ولایت كاشان



قزوینی، داستانی را در مورد انتظار مردم كاشان برای ظهور حضرت مهدی علیه السلام ذكر می نماید.(26) ظاهراً تشیع در حدود قرن دوم هجری قمری در كاشان بروز داشته است. گفته شده، حضرت امام باقر علیه السلام فرزندش، علی را به درخواست شیعیان كاشان بدان دیار فرستاد كه مخالفان او را شهید كردند و آرامگاهش در مشهد اردهال زیارتگاه مردم است.(27) در تاریخ قم نیز مطلبی درباره خوش برخوردی اهل كاشان با نوه حضرت رضا علیه السلام، موسی بن محمد بن علی بن موسی علیه السلام آمده است. این واقعه در نیمه دوم قرن سوم هجری به وقوع پیوسته است و دست كم بر حب اهل البیت علیهم السلام از جانب آنان(28) دلالت دارد.



4. فراهان



مستوفی، اهالی فراهان را كه از بلاد جبل است(29) شیعه امامی بسیار متعصب می داند.(30)



5. ماهاباذ



قزوینی، آن را قریه ای بزرگ در نزدیكی كاشان می داند و اهالی آن را شیعه امامی معرفی می كند. حسن بن علی بن احمد، افضل ماهاباذی منسوب بدان جاست.(31)



6. تفرش



مستوفی درباره تفرش می گوید: مردمش شیعه امامی و از قدیم، پیرو همین مذهب بوده اند و عمده سكنه آن سادات حسینی اند.(32)



7. قزوین



قزوینی در آثار البلاد ، ماجرایی از قزوین نقل نموده كه بیانگر آن است كه در قزوین، محله ای شیعه نشین وجود داشته است. مفاد آن این است كه احمد بن اسماعیل ملقب به رضی الدین (متوفای 590 ه . ق.) از علمای با نفوذ آن دیار بود و شدیداً به شیعه می تاخت. روزی وی از دست شیعیان ناراحت شد و قزوین را ترك كرد؛ اما با درخواست اهالی و حاكم، به شهر بازگشت؛ به شرط آن كه بر پیشانی بزرگان و وجوه شیعه داغ ابوبكر و عمر بكوبند. حاكم قبول كرد و آن را انجام داد.(33)



در برخی دیگر از شهرهای جبل، جمعی كه بر مذهب اهل سنت نبوده اند سكونت داشته اند؛ مانند «شیز» كه محل سكونت زیدیه(34) و در «خان لَنجان» قلعه ای متعلق به باطنیه بوده است.(35)



تأثیر اشعریان بر تشیّع مناطق جبال



اشعریان مهاجر به قم، شیعه بودند. پس از قتل سران عجم در قم، عده ای از بومیان به دست آنان مسلمان شدند.(36) اسلامی كه آنان اختیار نمودند بعید است كه غیر از اسلام اشعریان باشد و با توجه به نفوذ فراوان اشعریان در قم و تسلّط آنان بر برخی از نواحی مناطق جبل و همچنین وجود علما و راویان حدیث اشعری، بعید است كه تشیّع مناطق جبل، ناشی از نفوذ و تاثیر اشعریان نباشد. برخی علمای معاصر، مانند علّامه سید محسن امین(37) نقش اشعریان در گسترش تشیّع در ایران را مهم دانسته اند.



این خاندان شیعی از اولین(38) كسانی بودند كه تشیّع را به ایران وارد نمودند و برخی از اینان از راویان مهم ائمه علیهم السلام و از مشایخ حدیث شیعه اند كه در گسترش فرهنگ ائمه علیهم السلام نقش به سزایی ایفا نموده اند.
پاورقی





1) تاریخ قم، ص 278 /تقویم البلدان، ص 410 / الانساب، (چاپ بغداد، ورق 461)، به نقل از:تاریخ اخشیكی.

2) معجم البلدان، ج 4، ص 398.

3) مجالس المؤمنین، ج 1، ص 82 / النقض، ص 170، 43؛ به نقل از محمد تقی مدرسی، (قم) در قرن نهم.

4) صورة الارض، ص 370.

5) حدود العالم، ص 142، ش 23.

6) الانساب، چاپ بغداد، روی دوم ورق 641.

7) سیرالملوك (سیاست نامه)، ص 263.

8) معجم البلدان، ج 4، ص 397.

9) آثار البلاد، ج 4، ص 442.

10) مراصدالاطلاع، ج 3، ص 1122.

11) سفرنامه ابن بطوطه، ص 197.

12) تاریخ قم، ص 278.

13) تاریخ الطبری، ج 5، ص 672، / الكامل فی التاریخ، ج 8، ص 296.

14) حسین بن حمدان در پیكارها یی كه با قرمطیان داشت و نیز به سبب كمكی كه با ابن المعتز در ربودن خلافت از مقتدر كرد، بلند آوازه شد. از این رو، مقتدر با او بد بود. با وساطت برادرش ابراهیم، مقتدر از او در گذشت و او را والی قم و كاشان كرد؛ اما چیزی نگذشت كه او با مقتدر به مخالفت برخاست و خلیفه او را زندانی كرد. وی در سال 306 ه . ق. درگذشت. (تاریخ سیاسی اسلام، ج 3، ص 477).

15) مجالس المؤمنین، ج 1، ص 85.

16) همان /قم در قرن نهم هجری،ص 114.

17) الكامل فی التاریخ، ج 8، ص 517.

18) مجالس المؤمنین، ج 1، ص 85 و 86 / معجم البلدان، ج 4، ص 398 /آثار البلاد، ص 422.

19) حموی می گوید:«آبه» است و مردم آن را «آوه» می گویند و هر دو یكی است. (ج 1، ص 50)، تقویم البلدان، ص 419.

20) معجم البلدان، ج 1، ص 50 ؛ ج 32، ص 179 /آثار البلاد،ص 283 و 386.

21) گوینده ای گفت: آیا بغض اهل آوه به دل داری، در حالی كه آنان بزرگان نظم و نثرند؟ بدو گفتم: از من داشته باش، كه مثل من دشمن دشمنان صحابه است. (معجم البلدان، ج 1، ص 51 / آثار البلاد، ص 283.

22) مجالس المؤمنین،ج 1، ص 89.

23) معجم البلدان، ج 3، ص 117، 121 /آثار البلاد، ص 376.

24) آثار البلاد،ص 432.

25) مجالس المؤمنین، ج 1، ص 88 /تاریح اجتماعی كاشان، ص 48.

26) آثار البلاد، ص 432.

27) تاریخ اجتماعی كاشان، ص 215.

28) تاریخ قم، ص 215.

29) از روستاهای همدان است. (آثار البلاد، ص 431 / معجم البلدان، ج 4، ص 258).

30) نزهة القلوب، ص 69.

31) آثار البلاد، ص 452.

32) نزهة القلوب، ص 68.

33) آثار البلاد،ص 402.

34) معجم البدان . ج 3، ص 383.

35) همان، ج 2، ص 341.

36) تاریخ قم، ص 257 / تاریخ اجتماعی كاشان، ص 46 /راهنمای دانشوران، ج 1، ص 25.

37) اعیان الشیعة، ج 1، ص 26 و 32 /الشیعة فی المیزان، ص 65.

38) به نظر می رسد كه تشیّع پیش از هجرت اشعریان نیز در قم وجود داشته است. «بلعمی» در تاریخ خود می نویسد: «مطرف بن مغیره» كه در سال 77 ه . ق. علیه حجاج شورید، به قم آمد و مردم با او بیعت نمودند. «این خوارج كه امروز به قم است از اصل مطرف است و پیش از آن مذهب شیعت داشتند به قم و مذهب خوارج نبود». عبارت مزبور می رساند كه در قم، پیش از سال 80 ه . ق.، تشیّع وجود داشته؛ ولی از تاریخ قمكه از منابع اصلی تاریخ آن شهر است استفاده می شود كه هنگام ورود اشعریان به قم، مردم این شهر زرتشتی بودند. اینان نخستین مسجد را در قم بنا نهادند ؛ اگر چه تاریخ نگارش بلعمی متقدم بر تاریخ قم است. (تاریخ مذهبی قم، ص 41/ تاریخ قم، ص 36 و 252 - 257).



لینک مطلب | نظرات : ()

نگاشته شده بوسیله مرتضی در ساعت 01:12 ب.ظ



مطالب پیشین

صحابه‌ای که مشروعیت خلافت ابوبکر را قبول نداشتند
ماه شعبان فرصت طلایی استغفار و آمرزش
امام شافعی : خوردن گربه کوهی ، موش خرما ، جوجه تیغی ، راسو ، بزمجه و ... جایز است
اثرات وضو
دروغ از منظر قرآن و راوایات
بدون شرح
روز عاشورا چگونه گذشت؟
نحوه شهادت علمدار کربلا + متن روضه شهید مطهری
پناهگاه توبه کنندگان
فلسفه عاشورا
عید سعید غدیر خم
رفتار عایشه با یتیمان چگونه بود؟
ادامه صفات شیعه در کلام امام رضا (ع)
صفات شیعه در کلام امام رضا (ع)
پاسخ به یک سوال

 

لینکدونی

 سایت مداد رنگی ها (-)
 لاله های سرخ انقلاب (-)
 پایگاه شیعیان (-)
 آموزشگاه هوشمند ارشاد (-)
 پایگاه تخصصی معرفی شهدا (-)
 وبلاگ بزرگ ظهور منجی (-)
 وبلاگ علمی آموزشی (-)
 ام ابیها (س) (-)
 دل دریایی (-)
 تسنیم (-)
 القرآن واهل البیت و اعجاز الاعداد (-)
 بهایی پژوهی (-)
 یاس نبی (-)
 کیمیای محبت (-)
 آموزش و یادگیری (-)
 کانون فرهنگی و هنری امام جعفر صادق (ع) (-)
 بزرگترین سایت شهرستان کنگان (-)
 گروه فرهنگی یا ساقی (-)
 اهل سنت در بن بست میان حق و باطل (-)
 آنتی صهیونیسم (-)
 آرشیو لینكدونی

 

صفحات وبلاگ

 



منوی اصلی

وبلاگ من
پست الكترونیك
تماس با من

 

مدیریت وبلاگ

مرتضی (637)

 
 
دسته بندی موضوعات

اطلاعیه ها و پیام ها (102)
پرسش و پاسخ (42)
مقالات (49)
وهابیت (11)
بهاییت (4)
مهدویت (23)
قرآن (44)
اهل بیت (ع) (27)
احادیث و روایات (57)
حکایات (53)
کرامات معصومین (26)
زندگی نامه و کلام علما (23)
اشعار (33)
بنر و لوگو (2)
دانلود فیلم و نرم افزار (18)
معرفی کتاب و نرم افزار (17)
سایر (83)

 
 

جستجو گر


 


جستجو در Google

 
 

نظرسنجی

دوست عزیز اگه دوست داری برای سلامتی آقا امام زمان (عج) و همچنین تعجیل در فرج شان تعدادی صلوات بفرست و تعداد آن را ثبت کن حتی اگر شده یک صلوات هم بفرستی ثبت کن تاکنون23280صلوات با 1093نفر شرکت کننده








 
 

خبرنامه

برای اطلاع از بروز شدن این وبلاگ ایمیل خود را در خبرنامه  ثبت كنید :

 
 

لینک های مفید

شیعه اثنی عشر
سایت تخصصی تیزهوشان
آلبوم عکس دفاع مقدس
سفرنامه مشهد من و علی با دوچرخه به سوی مشهد
5امتیاز اساسی پیامبر اسلام
عشق زینب کشت مرا
آخرین پرده از صراحت آخرالزمانی هالیوود!
شرح خطبه 80 نهج البلاغه
سیاستمداران فوتبالی
حقوق شهروندی در بهائیت
ماجرای یک خواستگاری قرآنی
فرزند دنیا و یا فرزند آخرت هستیم ؟
مقایسه عروسی سلطنتی با وضع حجاب بازیگران ایرانی
پرونده ویژه فیلم "ظهور بسیار نزدیک است
عصبانیت حضرت آیت الله بهجت(ره) از چه بود
شعر ای علی ای چشم و چراغ جهان
ماجرای اعداد زوج و فرد در قرآن مجید
تاثیر حوادث بعد از انتخابات ایران بر شیعیان جهان
sms هایی برای محرم
فلسفه قیام ابا عبدالله الحسین (ع)
پاسخ علمی یک مرجع به یک وهابی

 
 

آمار وبلاگ


بازدید های امروز :
بازدید های دیروز :
کل بازدیدها :
كل مطالب :
بازدید این ماه:
بازدید ماه قبل:
آخرین به روز رسانی:
آخرین بازدید:
كل نظرها : 558
ایجاد صفحه : -






Powered by WebGozar

 
 

All Rights Reserved 2006-2009 © by shia12.mihanblog.com .:. Template Design by Mohammad Saadat